Sertifikatlashning turlari – Umumiy ma'lumot
Mahsulotlarni (jarayonlarni, xizmatlarni) sertifikatlash ikki yo'nalishda amalga oshirilishi mumkin: majburiy va ixtiyoriy.
• Majburiy sertifikatlash — mahsulot, jarayon yoki xizmatlarning normativ hujjatlarga muvofiqligini maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlash. Majburiy sertifikatlash atrof-muhitni, inson salomatligini va mol-mulk xavfsizligini himoya qilish maqsadida amalga oshiriladi. Ushbu mahsulotlar uchun qonunlar tomonidan belgilangan talablarga rioya qilish majburiy hisoblanadi.
• Ixtiyoriy sertifikatlash — ishlab chiqaruvchi (ijrochi, sotuvchi, ta'minlovchi), tovar iste'molchisi yoki davlat organlari (buyurtmachi) tashabbusi bilan amalga oshiriladi. Ixtiyoriy sertifikatlash, davlat tomonidan belgilangan xavfsizlik talablari bo'lmagan mahsulotlar uchun amalga oshiriladi. Bu jarayon mahsulotlarning ishonchliligini, estetikasini, ergonomikasini va boshqa xususiyatlarini tekshirish orqali bozorni past sifatli tovarlardan himoya qiladi. Shu bilan birga, ixtiyoriy sertifikatlash majburiy sertifikatlashni o'rnini bosmaydi va uning natijalari mahsulot ishlab chiqarishni taqiqlashga asos bo'lmaydi. Sertifikatlash jarayoni MYY RUz №1458, 2005 yil 18 martdagi "Mahsulotlarni sertifikatlash va moslikni tasdiqlash sxemasi"ga asosan amalga oshiriladi va xalqaro me'yorlarga mos keladi.
Shu bilan birga, "moslik sertifikati" mahsulotga (xizmat) berilishi, sertifikatlash sxemalari va mahsulotni sinovdan o'tkazish, ishlab chiqarishni sertifikatlash yoki boshqaruv tizimi sertifikatsiyasining ijobiy natijalari asosida amalga oshiriladi.
• Sxema №3 — ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarni sertifikatlashda qo'llaniladi va mahsulotni majburiy ko'rsatkichlar bo'yicha test qilish va ishlab chiqarishni tekshirishni o'z ichiga oladi. Ushbu sxema mahsulotni ishlab chiqaruvchidan olingan namunalar asosida sinovdan o'tkazishni va ishlab chiqarishda inspeksion nazoratni talab qiladi.
• Sxema №7 — mahsulotlar partiyasini sertifikatlashda qo'llaniladi va mahsulotni test qilishni o'z ichiga oladi.
• Sxema №7A — mahsulotni (transport vositalaridan tashqari) bir xil tashqi savdo shartnomasi (kontrakti) doirasida sertifikatlashda qo'llaniladi va mahsulotni majburiy ko'rsatkichlar bo'yicha test qilishni talab qiladi.
Sertifikatlash sxemalariga ko'ra sertifikatlangan mahsulotlar maxsus moslik belgisi bilan belgilanishi mumkin.
Sertifikatning amal qilishini to'xtatish yoki bekor qilish
Sertifikat amal qilishini to'xtatish yoki bekor qilish quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:
- Agar ariza beruvchi o'zgarishlar haqida sertifikatlash organini xabardor qilmasa va bu o'zgarishlar sertifikatsiya ko'rsatkichlariga ta'sir qilsa.
- Sertifikatlangan mahsulot yoki sinov metodlaridagi o'zgarishlar.
- Mahsulot tarkibidagi o'zgarishlar.
- Texnologiya, nazorat metodlari yoki sifatni ta'minlash tizimidagi o'zgarishlar.
Agar ariza beruvchi xatolarni tuzatish uchun zarur choralarni ko'rib, sertifikatlash organi bilan kelishilgan holda qayta tekshirishni talab qilmasa, sertifikat bekor qilinadi.
Sertifikatning amal qilish muddatini uzaytirish
Sertifikat amal qilish muddatini uzaytirish ariza beruvchining talabiga binoan amalga oshiriladi. Mahsulotning yetarli qismini sotmagan bo'lsa, uzaytirish uchun ariza sertifikat amal qilish muddati tugashidan ikki hafta oldin taqdim etilishi kerak.
Sertifikat uzaytirish jarayonida mahsulotni tekshirish, qolgan qismi haqida ma'lumot olish va saqlash shartlarini tekshirish kiradi. Agar kerak bo'lsa, sinovlar o'tkaziladi. Shuningdek, ilgari amalga oshirilgan inspeksion nazorat ham hisobga olinadi.
Sertifikatning amal qilish doirasini kengaytirish yoki qisqartirish
Sertifikat amal qilish doirasi o'zgarishi mumkin. Doirani kengaytirish mahsulotning yangi turlarini ishlab chiqarish bilan bog'liq. Doiradan qisqartirish esa ishlab chiqarishni to'xtatish yoki inspeksion nazoratning salbiy natijalari bilan bog'liq bo'lishi mumkin.
Sertifikatning nusxasini berish tartibi
Sertifikatning asl nusxasi yo'qolgan taqdirda, ariza beruvchi nusxasini olish uchun sertifikatlash organiga murojaat qiladi. Agar mahsulot seriyali ishlab chiqarilsa, sertifikat nusxasi bir kun ichida beriladi.